Kilitli Pay (Lock-up) Nedir? Süre Bitince Ne Olur?
Kilitli pay (lock-up), halka arz sonrasında belirli pay sahiplerinin paylarını belirli bir süre boyunca satmayacağına dair verdiği taahhüttür. Taahhüt izahnamede yer alır ve kimler için, ne kadar süreyle geçerli olduğu açıkça belirtilir.
Neden uygulanır?
Halka arzda şirketin paylarının bir kısmı yatırımcılara satılır. Kurucular ve büyük ortaklar ise genelde elinde önemli bir pay tutmaya devam eder. Eğer bu paylar ilk günden borsada satılabilse, arzdan hemen sonra ciddi bir satış baskısı oluşurdu.
Lock-up bunu engeller. İki işlevi var:
- Fiyat istikrarı. Arz sonrası ilk dönemde dolaşımdaki pay miktarı öngörülebilir kalır.
- Taahhüt sinyali. Kurucuların paylarını hemen satmayacağını açıklaması, şirkete olan inancın göstergesi olarak okunur.
Kimler için geçerli olur?
Kapsam izahnamede tanımlanır ama tipik olarak şu gruplar yer alır: şirketin kurucuları ve hakim ortakları, yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticiler, halka arz öncesi girmiş finansal yatırımcılar.
Süreler gruba göre farklı olabilir. Kurucular için daha uzun, çalışanlar için daha kısa bir süre belirlenmesi yaygındır. Ayrıca kademeli çözülme de uygulanabilir: payların bir kısmı altı ay sonra, kalanı bir yıl sonra serbest kalır.
Süre bitince ne olur?
Lock-up bitiş tarihi, halka arz olmuş bir hissede takip edilmesi gereken önemli bir gündür. O tarihten itibaren daha önce satılamayan paylar borsada satılabilir hale gelir.
Bu potansiyel bir arz artışı yaratır ve fiyat üzerinde baskı oluşturabilir. Ama otomatik bir düşüş kuralı yok:
- Kilitli pay sahipleri satmak zorunda değildir. Süre bitmesi izin verir, mecbur etmez.
- Piyasa bu tarihi çoğunlukla önceden bilir ve fiyata kısmen yansıtır.
- Kilitli pay miktarının dolaşımdaki paya oranı belirleyicidir. Küçük bir kilitli dilim çözüldüğünde etki sınırlı kalır.
Süre bitiminden sonra ortakların fiili satışlarını KAP bildirimlerinden takip edebilirsiniz. Bu bildirimler, kilidin çözülmesinin gerçekten satışa dönüşüp dönüşmediğini gösterir.
Nereden takip edilir?
Halka arz izahnamesinde "pay sahiplerinin satmama taahhütleri" başlığı altında yer alır. Burada kilitli pay adedi, taahhüt veren kişiler ve süreler bulunur. Halka arza katılmadan önce bakılması gereken bölümlerden biridir.
Kısaca
- Lock-up, halka arz sonrası bazı payların belirli süre satılmayacağına dair taahhüttür.
- Amacı arz sonrası satış baskısını sınırlamak ve kurucu taahhüdünü göstermektir.
- Kapsam ve süre izahnamede tanımlanır; gruplara göre farklılaşabilir.
- Süre bitiminde paylar satılabilir hale gelir, ancak satış zorunlu değildir.
- Etkinin büyüklüğü, kilitli payın dolaşımdaki paya oranına bağlıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Halka arzdan aldığım paylar kilitli mi?
Hayır. Lock-up taahhüdü halka arz öncesi ortaklar ve yöneticiler için geçerlidir. Arzdan pay alan yatırımcılar paylarını ilk işlem gününden itibaren satabilir.
Lock-up süresi standart olarak ne kadar?
Standart bir süre yoktur; her halka arzda ayrıca belirlenir ve izahnamede açıklanır. Farklı ortak grupları için farklı süreler uygulanabilir.
Lock-up bitiminde hisse mutlaka düşer mi?
Hayır. Taahhüt veren ortaklar satmak zorunda değildir ve piyasa bu tarihi genelde önceden fiyatlar. Etki, kilitli pay miktarının büyüklüğüne bağlıdır.
Lock-up süresi kısaltılabilir mi?
Taahhüdün koşullarına bağlıdır. Bazı yapılarda belirli şartlar sağlandığında erken çözülme mümkündür; bu durumda kamuya bildirim yapılır.
İlgili Terimler
- Halka Arz — Lock-up taahhüdünün doğduğu süreç
- IPO — Halka arzın uluslararası karşılığı
- Ortak Pay Hareketleri — Kilit çözüldükten sonraki satışların takibi
- İşlem Hacmi — Kilit çözülmesinin izlendiği gösterge
- Volatilite — Kilit bitiminde artabilen oynaklık
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.