Temel Kavramlar

Devre Kesici Nedir? Hisse Neden Durdurulur?

Devre kesici, bir payın fiyatı kısa sürede belirlenen orandan fazla hareket ettiğinde işlemlerin geçici olarak durdurulmasıdır. Elektrik sigortasıyla aynı mantık: ani bir yük geldiğinde sistem kendini korumak için devreyi keser.

Nasıl tetiklenir?

Fiyat, referans seviyeye göre belirlenen eşiği aşarsa mekanizma otomatik devreye girer. Yukarı ve aşağı yönde çalışır — sadece düşüşte değil, sert yükselişte de tetiklenir.

Tetikleme oranı her pay için aynı değildir. Pazara göre farklılaşır ve SPK kararlarıyla revize edilebilir. Bu yüzden burada oran vermiyoruz; güncel eşikler Borsa İstanbul duyurularında yer alır.

Durdurulunca ne olur?

Sürekli işlem durur ve pay belirli bir süre boyunca işleme kapalı kalır. Bu süre boyunca:

  • Yeni emirler sisteme girilebilir ancak eşleşme gerçekleşmez
  • Mevcut emirler bekler
  • Fiyat sabit kalır

Amaç bir soluklanma aralığı yaratmaktır. Panikle veya hatalı bir emirle başlayan bir hareketin, yatırımcılar durumu değerlendirmeden zincirleme büyümesini engeller.

Sonrasında nasıl açılır?

Burası çoğu kaynağın atladığı ve pratikte en çok fark yaratan kısım.

Devre kesici sonrası pay doğrudan sürekli işleme dönmez. Önce bir eşleştirme seansı yapılır: bekleyen emirler toplanır, tek bir açılış fiyatı hesaplanır ve eşleşmeler o fiyattan gerçekleşir. Ardından sürekli işleme geçilir.

Yatırımcı açısından sonucu şu: durdurma sırasında girdiğiniz emrin hangi fiyattan gerçekleşeceğini önceden bilemezsiniz. Piyasa emri girdiyseniz açılış fiyatı beklediğinizden uzak olabilir. Bu aralıkta limit emir kullanmak, gerçekleşme fiyatını kontrol altında tutmanın tek yoludur.

Kısaca

  • Devre kesici, ani fiyat hareketlerinde işlemleri geçici olarak durdurur.
  • Yukarı ve aşağı yönde çalışır.
  • Tetikleme oranı pazara göre değişir ve güncellenebilir.
  • Durdurma süresince emir girilebilir ama eşleşme olmaz.
  • Yeniden açılış eşleştirme seansıyla yapılır; gerçekleşme fiyatı önceden bilinmez.

Sıkça Sorulan Sorular

Devre kesici sırasında emrimi iptal edebilir miyim?

Genel olarak evet, ancak uygulanan işlem esaslarına göre kısıtlar olabilir. Aynı anda bir VBTS tedbiri yürürlükteyse emir iptali kısıtlanmış olabilir.

Devre kesici ile tavan-taban aynı şey mi?

Değil. Tavan ve taban gün boyunca geçerli olan fiyat sınırlarıdır; devre kesici ise belirli bir hareket sonrası işlemi geçici olarak durduran mekanizmadır.

Devre kesici bir hissede kaç kez tetiklenebilir?

Gün içinde birden fazla kez tetiklenebilir. Uygulama esasları Borsa İstanbul tarafından belirlenir.

İlgili Terimler

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.