Kaldıraç Nedir? Riskleri Nelerdir?
Kaldıraç kazancı büyütür. Aynı oranda zararı da büyütür. Asıl mesele bu simetri değil: kaldıraç sizden zamanı alır.
Kaldıraç nedir?
Kaldıraç, kendi sermayenizin üzerinde bir pozisyon taşımak için borç kullanmaktır. İngilizcesi leverage'dır.
100.000 TL öz sermayeyle 200.000 TL'lik pozisyon taşıyorsanız iki kat kaldıraç kullanıyorsunuz demektir. Fark, aracı kurumdan alınan kredidir.
Kazancı ve zararı nasıl çarpar?
Yukarıdaki örnekte hisse %20 yükselirse portföy 240.000 TL olur. Borç 100.000 TL olduğu için öz sermayeniz 140.000 TL'ye çıkar; yani %40 kazanmışsınızdır.
Hisse %20 düşerse portföy 160.000 TL'ye iner ve öz sermaye 60.000 TL'ye geriler. Portföydeki %20 düşüş sizin paranızın %40'ını silmiştir. Kaldıraç oranı arttıkça bu çarpan sertleşir: dört kat kaldıraçta %17'lik düşüş öz sermayenin neredeyse tamamını götürür.
En büyük risk: zaman kaybı
Kaldıraçsız bir pozisyonda yanılırsanız beklersiniz. Kaldıraçlı pozisyonda bekleme lüksünüz yoktur.
Teminat eridiğinde teminat tamamlama çağrısı gelir. Karşılamazsanız pozisyon sizin iradeniz dışında kapatılır. Yani tezinizin doğrulanmasını bekleyemeden çıkmak zorunda kalırsınız.
Nerelerde karşınıza çıkar?
Kredili hisse alımında, açığa satışta, vadeli işlem ve opsiyonlarda, kaldıraçlı döviz işlemlerinde kaldıraç vardır.
Korunma yolları şunlardır: oranı düşük tutmak, teminat çağrısının hangi fiyatta geleceğini önceden hesaplamak, hesapta boş nakit bırakmak ve kaldıraçlı pozisyonu tek bir varlıkta yoğunlaştırmamak. Büyük ölçekli örnekler için tarihin en büyük hedge fon çöküşleri yazısına bakabilirsiniz.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; mali durumunuza ve risk tercihlerinize göre hazırlanmamıştır. Geçmiş getiri gelecekteki getiriyi garanti etmez. Yatırım hizmetleri, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yetkilendirilen lisanslı Dinamik Menkul Değerler A.Ş. tarafından sunulmaktadır.
Sık sorulan sorular
Kaldıraç nedir?
Kendi sermayenizin üzerinde pozisyon taşımak için borç kullanmaktır. 100.000 TL öz sermayeyle 200.000 TL'lik pozisyon taşımak iki kat kaldıraç anlamına gelir.
Kaldıraç zararı nasıl etkiler?
Zararı kaldıraç oranı kadar çarpar. İki kat kaldıraçta portföydeki %20 düşüş öz sermayenin %40'ını siler.
Kaldıraçlı işlemde en büyük risk nedir?
Teminat tamamlama çağrısı sonucu pozisyonun iradeniz dışında kapatılmasıdır. Bu, yatırım tezinizin doğrulanmasını bekleyememek anlamına gelir.
Kaldıraç kullanmadan yatırım yapılabilir mi?
Evet. Kendi paranızla yaptığınız alımlarda kaldıraç bulunmaz; teminat çağrısı gelmez ve pozisyonunuz iradeniz dışında kapatılmaz. Değer düşse bile bekleme imkânınız korunur.