Temel Kavramlar

Aynı Gün Al-Sat (Day Trade) BIST'te Mümkün mü?

Günlük al-sat — day trade — bir payı aynı işlem günü içinde alıp satmaktır. Pozisyon gün sonuna taşınmaz.

BIST'te bu mümkündür. Ama mümkün olmasının nedeni ve bunu ortadan kaldırabilecek durumlar, çoğu içerikte atlanıyor.

Neden mümkün?

Cevap takas mekanizmasında. BIST'te pay işlemleri T+2 takasa tabidir — yani aldığınız payın hesabınıza geçmesi iki iş günü sürer.

Buna rağmen aynı gün satabilmenizin sebebi, takas işlemlerinin gün sonunda netleştirilmesidir. Sabah aldığınız ve öğleden sonra sattığınız pay için sistem iki ayrı takas yürütmez; net pozisyonunuza bakar. Net pozisyon sıfır olduğu için ortada devredilecek bir pay kalmaz.

Bunu kapatan tek bir tedbir var

Netleştirme, day trade'in ön koşulu. Ve VBTS kapsamında uygulanan brüt takas tedbiri tam olarak bunu kaldırıyor.

Brüt takasta her işlem ayrı ayrı takas edilir. Aldığınız pay hesabınıza takas tamamlandığında geçer; o güne kadar satamazsınız. Sonuç: o payda aynı gün al-sat fiilen imkânsız hale gelir.

Bu, kısa vadeli işlem yapan biri için pratik açıdan en bağlayıcı tedbir. Ve tam da sert fiyat hareketi olan paylarda — yani day trade ilgisinin en yoğun olduğu paylarda — devreye girme olasılığı en yüksek.

Bir payda pozisyon almadan önce KAP'taki tedbir duyurularına bakmak, aynı gün çıkmayı planlıyorsanız zorunlu bir adım.

Maliyet hesabı

Day trade'in en çok hafife alınan yönü işlem maliyetlerinin birikimi. İki kalem var ve ikisi de her turda tekrarlanır:

  • Komisyon. Alımda ve satımda ayrı ayrı hesaplanır.
  • Spread. Piyasadan hemen işlem yaptığınızda satış tarafından alıp alış tarafından satarsınız. Fiyat hiç değişmese bile makas kadar geride başlarsınız.

Spread özellikle önemli çünkü komisyondan bağımsızdır — komisyon sıfır olsa bile yerinde durur. Oransal makası %0,10 olan bir payda günde 5 tur işlem yapan biri, sadece makas nedeniyle günlük %0,5 civarında bir maliyet üstlenir. Fiyat yönünden bağımsız olarak.

Bu maliyet, işlem sayısıyla doğrusal olarak büyür. Aynı stratejinin yılda birkaç işlemle uygulanmasıyla günde birkaç işlemle uygulanması arasındaki fark, büyük ölçüde bu kalemden doğar.

Ayrıca likiditesi düşük paylarda hesap daha da kötüleşir: makas geniştir ve derinlik ekranı incedir, emriniz birkaç kademeyi süpürebilir.

ABD piyasalarında farklı işler

ABD borsaları 2024'te T+1 takasa geçti. Ancak orada sık işlem yapan hesaplara yönelik ayrı düzenlemeler bulunuyor ve bunların uygulanıp uygulanmayacağı hesabın hangi ülkedeki kurum üzerinden açıldığına bağlı.

ABD borsalarında kısa vadeli işlem yapmayı planlıyorsanız, hesabınıza hangi kuralların uygulandığını aracı kurumunuzdan teyit etmeniz gerekir. Türkiye'de geçerli olan esaslar oraya doğrudan aktarılamaz.

Kısaca

  • BIST'te aynı gün al-sat mümkündür; bunu sağlayan şey takas netleştirmesidir.
  • VBTS kapsamındaki brüt takas tedbiri netleştirmeyi kaldırır ve day trade'i imkânsız kılar.
  • Tedbir olasılığı, sert hareket eden paylarda en yüksektir.
  • Komisyon ve spread her turda tekrarlandığı için maliyet işlem sayısıyla birikir.
  • ABD piyasalarında farklı kurallar geçerli olabilir; aracı kurumdan teyit gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

BIST'te aynı gün kaç kez al-sat yapılabilir?

Sayı sınırı bulunmaz. Ancak her işlem komisyon ve spread maliyeti doğurur; brüt takas tedbiri uygulanan paylarda ise aynı gün satış mümkün olmaz.

Aynı gün sattığım paranın takası ne zaman tamamlanır?

Net satış pozisyonunuz varsa takas T+2'de tamamlanır ve tutar o zaman çekilebilir hale gelir. Bu süre öncesinde bakiye yeni alımlarda kullanılabilir.

Bir payda brüt takas olup olmadığını nereden anlarım?

VBTS kapsamındaki tedbirler KAP'ta duyurulur. Aracı kurum uygulamalarında da genelde hisse detay ekranında tedbir uyarısı gösterilir.

Günlük al-sat işlemlerinin vergisi nasıl?

BIST'te işlem gören pay senetlerinin vergilendirilmesi genel esaslara tabidir; ayrıntılar için borsada vergi sayfasına bakabilirsiniz.

İlgili Terimler

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz.